Kalkulator podatku od darowizny i spadku

Jak policzyć podatek od darowizny i zachowek

Kalkulator podatku od darowizny i spadku pokazuje, ile zapłacisz fiskusowi po otrzymaniu pieniędzy, mieszkania albo domu, i ile zostanie Ci netto. Drugi tryb liczy orientacyjny zachowek. Wynik zależy od czterech danych: wartości majątku, grupy podatkowej, wcześniejszych darowizn od tej samej osoby i tego, czy dopełnisz formalności w 6 miesięcy. Dla córki, syna, wnuka, rodzica czy siostry podatek może wynieść 0 zł. Dla synowej od tej samej kwoty będzie to kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Kalkulator podatku od darowizny: jakie dane wpisać i co dostajesz

Zacznij od czystej wartości nabytego majątku, czyli wartości rynkowej po odjęciu długów i ciężarów, które przejmujesz razem z darowizną (art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Dla mieszkania bierzesz cenę z dnia powstania obowiązku podatkowego, a nie sumę z aktu z zaniżoną kwotą. Gdy urząd zakwestionuje wartość, może powołać biegłego, a jeśli jego wycena przekroczy Twoją o więcej niż 33%, koszt opinii ponosisz Ty (art. 8 ust. 4).

Potem wybierasz grupę podatkową. Liczy się osobisty stosunek do darczyńcy lub zmarłego, nie to, kto komu pomagał. Kalkulator zwraca podatek w pełnych złotych, kwotę wolną, podstawę po jej odjęciu, stawkę efektywną i wartość netto. W trybie zachowku podajesz spadek, darowizny i liczbę uprawnionych, a dostajesz kwotę, o którą możesz żądać zapłaty.

Kwota wolna od podatku od darowizny i grupy podatkowe w 2026 roku

Od jednego darczyńcy nie zapłacisz podatku, jeśli czysta wartość nabycia nie przekracza kwoty wolnej dla Twojej grupy (art. 9 ust. 1). Podatek liczy się tylko od nadwyżki. Skala jest progresywna, więc im wyższa nadwyżka, tym większy udział podatku w całej kwocie.

Progi skali, czyli 11 833 zł i 23 665 zł, pochodzą z rozporządzenia Ministra Finansów z 28 czerwca 2023 roku. Tekst ustawy w art. 15 ust. 1 wymienia starsze progi 10 278 zł i 20 556 zł, ale aktualne skale ustala Minister Finansów rozporządzeniem (art. 17 ust. 4). Kalkulator stosuje progi z rozporządzenia, tak jak serwisy podatkowe, a kwoty wolne bierze z art. 9 ustawy. Przy 600 000 zł różnica między wersjami to około 100 zł, ale przed wpłatą sprawdź skalę w urzędzie skarbowym.

Ile zapłacimy podatku od darowizny: przykład krok po kroku

Rodzic przekazuje mieszkanie warte 600 000 zł. Policzmy podatek dla trzech nabywców.

1. Synowa (I grupa). Od 600 000 zł odejmujesz 36 120 zł i masz 563 880 zł nadwyżki. Przedział powyżej 23 665 zł to 540 215 zł. Liczysz 7% z tej kwoty: 37 815,05 zł. Dodajesz 946,60 zł i wychodzi 38 761,65 zł, czyli po zaokrągleniu do pełnych złotych 38 762 zł.
2. Siostrzeniec (II grupa). Nadwyżka to 600 000 zł minus 27 090 zł, czyli 572 910 zł. Stawka 12% od części powyżej 23 665 zł (549 245 zł) daje 65 909,40 zł. Z dopłatą 1893,30 zł podatek wynosi 67 802,70 zł, po zaokrągleniu 67 803 zł.
3. Znajomy (III grupa). Nadwyżka to 594 267 zł. Stawka 20% od części powyżej 23 665 zł (570 602 zł) to 114 120,40 zł. Po dodaniu 3313,20 zł wychodzi 117 433,60 zł, czyli 117 434 zł.
4. Córka (grupa zerowa). 0 zł, jeśli zgłosi darowiznę w 6 miesięcy albo umowa ma formę aktu notarialnego.

Podatek zaokrągla się według art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej: końcówki poniżej 50 groszy pomija się, a od 50 groszy podwyższa do pełnego złotego. Poniżej przeliczenie dla typowych wartości.

Darowizna od rodziców i grupa zerowa: kiedy podatek wynosi 0 zł

Zwolnienie z art. 4a obejmuje małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Zięć, synowa i teściowie do tej grupy nie należą. Ustawa zalicza ich do I grupy podatkowej (art. 14 ust. 3 pkt 1), więc płacą podatek od nadwyżki ponad 36 120 zł. To najczęściej mylony punkt, bo w obiegu krąży opis, że zięć i teściowie są zwolnieni na tych samych zasadach co dzieci.

Zwolnienie zachowasz, gdy spełnisz warunki:

• zgłosisz darowiznę naczelnikowi urzędu skarbowego w 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego, formularzem SD-Z2;
• przy darowiźnie pieniędzy, której wartość razem z wcześniejszymi od tej samej osoby (rok nabycia i 5 lat wstecz) przekracza 36 120 zł, udokumentujesz przekazanie przelewem na rachunek lub przekazem pocztowym.

Zgłoszenia nie składasz, gdy suma nie przekracza 36 120 zł albo darowiznę zawarto w formie aktu notarialnego (art. 4a ust. 4). Gdy przegapisz termin, zastosuje się zasady I grupy, ale można złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 4c), jeśli uchybienie nastąpiło bez Twojej winy. Gotówka z ręki do ręki powyżej progu zwolnienia nie zachowa. Kalkulator pokazuje ten skutek, gdy wybierzesz zerową grupę i gotówkę bez dowodu przekazania.

Kalkulator spadku i wcześniejsze darowizny: sumowanie przez 5 lat i terminy

Darowizny i spadki od tej samej osoby sumuje się za rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i za 5 lat wcześniejszych (art. 9 ust. 2). Podatek liczysz od łącznej wartości, a potem odejmujesz podatek, który przypadał na nabycia wcześniejsze. Kwota wolna działa raz, nie przy każdej darowiźnie.

Przykład dla I grupy: 3 lata temu dostajesz 40 000 zł i płacisz od nadwyżki 3880 zł podatek 116,40 zł. Teraz od tej samej osoby dostajesz 30 000 zł. Suma to 70 000 zł, nadwyżka 33 880 zł, podatek od niej 1661,65 zł. Po odjęciu 116,40 zł zapłacisz 1545,25 zł, czyli 1545 zł. W kalkulatorze wpisujesz 30 000 zł jako nową darowiznę i 40 000 zł jako wcześniejsze nabycia. Gdy poprzednie darowizny były zwolnione, wybierz opcję z podatkiem 0 zł, bo nic nie zostanie odliczone.

Przy spadku skala i kwoty wolne są takie same jak przy darowiźnie. Zmieniają się terminy. Obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstaje w dniu uprawomocnienia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 6 ust. 1 pkt 1). Od tej daty biegnie 6 miesięcy na zgłoszenie dla grupy zerowej, a zeznanie SD-3 składasz w ciągu miesiąca. Spadek dzieli się na spadkobierców, więc kalkulator wypełnij osobno dla każdego: podaj jego część, nie całość majątku.

Przy nabyciu domu lub mieszkania przez I grupę, w spadku albo darowiźnie, może zadziałać ulga z art. 16: z podstawy opodatkowania wyłącza się czystą wartość budynku lub lokalu mieszkalnego do 110 m² powierzchni użytkowej. Warunki są cztery: nabywca nie ma innego mieszkania (lub je przekaże zstępnym, Skarbowi Państwa albo gminie), nie wynajmuje lokalu, nie ma spółdzielczego prawa do lokalu i zamieszka w nabytej nieruchomości, nie zbywając jej przez 5 lat. Kalkulator ulgi nie uwzględnia, więc przy domu lub mieszkaniu potraktuj wynik jako górną granicę.

Kalkulator zachowku: wzór, ułamki i przykład

Zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy. Wynosi 1/2 wartości udziału spadkowego, a dla małoletniego zstępnego i osoby trwale niezdolnej do pracy 2/3 (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego). Wzór w kalkulatorze to: ułamek zachowku × udział ustawowy × podstawa, minus to, co uprawniony już dostał od zmarłego (art. 996).

Podstawa, czyli substrat zachowku, to spadek po odjęciu długów, powiększony o darowizny i zapisy windykacyjne zmarłego (art. 993 § 1). Wartość przedmiotu darowizny bierze się według stanu z dnia darowizny, ale w cenach z dnia ustalania zachowku (art. 995 § 1). Dom podarowany dwadzieścia lat temu liczy się więc według dzisiejszej ceny.

Udziały wynikają z art. 931 Kodeksu cywilnego: dzieci i małżonek dziedziczą po równo, ale małżonek ma co najmniej 1/4 całości. Gdy dzieci jest czworo lub więcej i żyje małżonek, dzieci dzielą pozostałe 3/4. Dwoje dzieci, dom o wartości 500 000 zł podarowany jednemu z nich i 100 000 zł w spadku: drugie dziecko może żądać 1/2 × 1/2 × 600 000 zł, czyli 150 000 zł. Jeśli samo dostało od zmarłego 100 000 zł, zachowek spada do 50 000 zł.

Kalkulator jest uproszczeniem. Nie uwzględnia limitu 10 lat z art. 994 § 1 (darowizny na rzecz osób spoza kręgu spadkobierców i uprawnionych starsze niż 10 lat się nie doliczają), kolejności odpowiedzialności z art. 1000 (obdarowany odpowiada tylko do granic wzbogacenia i po spadkobiercach), wydziedziczenia ani wyłączenia spadkobiercy. Roszczenie wobec spadkobiercy przedawnia się po 5 latach od ogłoszenia testamentu, a wobec obdarowanego po 5 latach od otwarcia spadku (art. 1007).

Najczęstsze błędy, które zmieniają wynik

1. Zła grupa. Zięć, synowa i teściowie płacą jak I grupa, a nie jak dzieci.
2. Przegapione 6 miesięcy. Bez zgłoszenia SD-Z2 (poza aktem notarialnym) rodzic płaci jak obcy z I grupy.
3. Gotówka bez przelewu. Pieniądze powyżej 36 120 zł (łącznie z darowiznami z 5 lat) wymagają dowodu przekazania na rachunek.
4. Pominięte wcześniejsze darowizny. Kwota wolna jest jedna na 5 lat od jednego darczyńcy, nie na każdą umowę.
5. Zaniżona wartość. Urząd porównuje cenę z rynkiem, a nadwyżka powyżej 33% oznacza wycenę biegłego.
6. Zapomniany zachowek. Podatek 0 zł nie zamyka sprawy: darowizna dla jednego dziecka wchodzi do podstawy zachowku dla pozostałych.

Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego notariusz jest płatnikiem: pobiera podatek w dniu sporządzenia aktu i wpłaca go do urzędu (art. 18). Przed podpisaniem aktu zapytaj o grupę wpisaną do aktu i o wartość, od której liczona jest taksa notarialna. Wynik z kalkulatora pomoże porównać to z kwotą z kancelarii.

Najczęściej zadawane pytania